روشهای تشخیص بیماری لیشمانیوز شامل موارد زیر است:
-
میکروسکوپی (استاندارد طلایی)
-
مشاهده مستقیم فرم انگل (آماستیگوت) در نمونههای بافتی یا آسپیراسیون مثل ضایعات پوستی، مغز استخوان یا طحال
-
نمونهها با رنگآمیزی گیمسا یا هماتوکسیلین-ائوزین بررسی میشوند
-
این روش در محیطهای کم برخوردار کاربردی است ولی ممکن است در موارد با بار انگل کم حساسیت کمتری داشته باشد
-
کشت انگل
-
کشت نمونه در محیط اختصاصی مانند NNN
-
حساسیت بالا ولی زمانبر و نیازمند امکانات ویژه است
-
آزمونهای سرولوژیکی
-
استفاده از تستهای آنتیبادی مثل تست ایمونوکروماتوگرافی rK39 که برای لیشمانیوز احشایی کاربرد بیشتری دارد
-
در لیشمانیوز پوستی کاربرد کمتر و احتمال واکنش متقاطع وجود دارد
-
روشهای مولکولی (PCR)
-
تشخیص مستقیم DNA انگل با حساسیت و اختصاصیت بالا
-
امکان تعیین گونه انگل که برای انتخاب درمان مهم است
-
سریعتر ولی نیازمند تجهیزات آزمایشگاهی پیشرفته
-
سایر روشها
-
تست پوستی (تزریق آنتیژن انگل) برای تشخیص حساسیت ایمنی
-
هوش مصنوعی در آنالیز تصاویر میکروسکوپی و ضایعات در حال توسعه است
نکته: انتخاب روش تشخیص به نوع بیماری (جلدی، احشایی، مخاطی)، دسترسی به امکانات و مرحله بیماری بستگی دارد. برای لیشمانیوز احشایی نمونهبرداری از مغز استخوان ارجح است و در لیشمانیوز جلدی نمونه از لبه ضایعه پوستی گرفته میشود.
این روشها به صورت ترکیبی برای تشخیص دقیق و پایش درمان استفاده میشوند.